Het Indy Fiasco tijdens de Amerikaanse Grand Prix heeft diepe sporen nagelaten. Bij de fans, die hun teleurstelling niet onder stoelen of banken staken, maar vooral bij de Formule 1 als geheel. Meer dan ooit worstelt de sport met zichzelf en met de autoriteiten.

F1-Planet.com analyseerde de gebeurtenissen en verklaart waarom het op die bewuste dag wel moest escaleren...

Het was jarenlang dé grote droom van Bernie Ecclestone de Formule 1 te verenigen met Amerika's belangrijkste autosportdomein: Indianapolis, het hart van de internationale autosport, zoals de Amerikanen het graag stellen. In 2000 was de eerste US GP op de Brickyard een feit, maar amper vijf jaar later lijkt er van die Amerikaanse droom plotseling weinig meer over. De gebeurtenissen op de Indianapolis Motor Speedway hebben diepe wonden nagelaten bij de fans, die voor hun duurbetaalde tickets slechts zes auto's op grote afstand van elkaar in de rondte zagen gaan. Met die enorme frustratie en de enorme kritieken in de Amerikaanse media zijn de kansen op een terugkeer uiterst klein.

De beklemmende schijnvertoning was het gevolg van een politieke rel die zich in de uren voorafgaand aan de wedstrijd had afgespeeld tussen de FIA en de Michelin-teams. Na de crashes van Ralf Schumacher en Ricardo Zonta tijdens de vrijdagtrainingen drong het bij Michelin door dat ze in grote problemen verkeerde. De beide bandentypen die ze had meegebracht bleken niet opgewassen tegen het extreme krachtenspel in Turn 13, de enige van de vier kombochten die door de Formule 1-auto's op volle snelheid wordt genomen. Het bandenreglement bood de bandenleverancier geen enkele ruimte om die fout te herstellen. Toen de ernst van de zaak op zaterdag volledig duidelijk werd, deed Michelin verwoede pogingen om de Barcelona-specificatie banden in te laten vliegen vanuit het hoofdkwartier in Clermont Ferrand, maar ook dat mocht niet baten. Onderzoek op de basis in South Carolina wees uit dat het geen constructiefout was die aan de basis stond van de crash van Ralf Schumacher, waarna moest Michelin inzien dat ook die banden niet in staat waren om het gedurende de volledige wedstrijd vol te houden.

Toen Michelin haar teams hiervan op zondagochtend de hoogte stelde, bleek de eensgezindheid bij de teams groot. Gezamenlijk deden negen teams, alle behalve Ferrari, het voorstel om een chicane te plaatsen voor Turn 13. Zo zouden de snelheden beperkt blijven en kon de race in ieder geval van start gaan. Het voorstel werd echter stellig van tafel geveegd door de FIA. Die stelde dat het Michelin's eigen probleem was en dat zij in het belang van de eerlijke competitie niet tegemoet kon komen aan de problemen van bepaalde deelnemers. Tot op het laatste moment werden door de teams verwoede pogingen gedaan om de race alsnog een kans te geven, maar toen het erop aan kwam moesten zij zich aan het advies van Michelin schikken om onder de gegeven omstandigheden niet te racen.

De situatie zoals die zich in Indianapolis voordeed was een onverwachte uitbarsting van de identiteitscrisis waarmee de sport nu al een aantal jaren opzichtig worstelt. Is het in de eerste plaats een sport of entertainment business? Beide hebben hun voorstanders, voor beide bestaan sterke argumenten, maar ze vereisen totaal verschillende benaderingen. Gezien vanuit sportief opzicht was het inderdaad Michelin's probleem dat de banden niet voldeden en was het onredelijk om de Bridgestone-teams, die dit jaar wel vaker problemen kenden, te benadelen. Bridgestone had in tegenstelling tot Michelin wel banden die bestand waren tegen de omstandigheden in Turn 13 en zou met de hardere compound die zij hadden meegebracht extra in het nadeel zijn wanneer de snelheden in de derde sector werden teruggebracht door middel van een chicane. 

Daarentegen konden de Michelin-teams de problemen met hun banden onmogelijk negeren. Vorig jaar al waren er grote problemen toen Ralf Schumacher op exact hetzelfde punt van de baan ging en vervolgens voor maanden aan de kant zat; dit jaar ontsnapte de Duitser wederom, maar kon het Franse merk onmogelijk het risico nemen van een herhaling met wellicht nog ernstiger gevolgen. Het juridische klimaat in de VS zou in een dergelijke situatie verregaande gevolgen kunnen hebben voor zowel het bandenmerk als de teams. De handhaving van de regels en procedures betekende dus zonder meer de terugtrekking van de Michelinteams en een start met alleen de zes resterende auto's op Bridgestone. 

Was men uitgegaan van de sport als entertainment zou men koste wat kost tot een oplossing zijn gekomen om de race met twintig auto's doorgang te laten vinden. Hoe je het wendt of keert, de sport wordt gedreven door sponsors en de interesse van de fans. Het is, zeker in de Verenigde Staten waar autosportwedstrijden sowieso als een spektakel voor de fans worden gepresenteerd, ondenkbaar dat de sport omwille van haar eigen regels 125.000 man publiek op de tribunes en een veelvoud daarvan voor de televisie zou negeren. 

Het is overduidelijk dat men in Indianapolis tot een acceptabele gulden middenweg had moeten komen tussen de belangen van de competitie en die van het publiek en de sport als geheel, maar omdat er geen duidelijkheid en eensgezindheid bestond over die afweging moest het wel ontaarden in een fiasco. De FIA drong erop aan dat de Michelin-rijders zelf hun snelheid door Turn 13 aanpasten om de race alsnog doorgang te laten vinden, maar dit werd om praktische redenen bestreden door de coureurs en hun teams. Zoals de coureurs in een brief aan het World Motor Sport Council schreven is het onpraktisch, zo niet onmogelijk voor coureurs om zelf snelheden aan te passen door Turn 13 en zou het bovendien voor gevaarlijke situaties zorgen vanwege de enorme snelheidsverschillen die zouden ontstaan tussen de Bridgestone en Michelin-coureurs. Er was bovendien onvoldoende tijd om maatregelen te treffen die voorzagen in de markering van het gebied waarbinnen een snelheidsbeperking gold en de controle daarop. Dat laatste zou de gevaarlijke situatie inderdaad nog verder in de hand werken, omdat het snelheidsverschil door de eigen interpretatie van de coureurs onberekenbaar zou zijn.

Een chicane was voor de Internationale Automobielfederatie geen optie, omdat die niet volgens de procedures kon worden aangelegd. Toegegeven, het plaatsen van een chicane die niet aan alle veiligheidscontroles had voldaan had de FIA in Michelin's plaats juridisch kwetsbaar gemaakt wanneer er bij die chicane iets verkeerd zou zijn gegaan. De FIA had de mogelijkheid echter moeten laten bestaan en de beslissing moeten overlaten aan de stewards en de teams. Wanneer zij unaniem akkoord zouden zijn gegaan met een chicane zou er in principe gewoon een wedstrijd zijn geweest. Echter, Ferrari zou van de Bridgestone-teams naar alle waarschijnlijkheid nooit hebben ingestemd met het plan. In werkelijkheid werd het team nooit benaderd, maar het lag in de lijn der verwachting dat ze het voorstel zouden hebben weggestemd. Het zou echter wel hebben betekend dat Ferrari onterecht de zwarte piet zou zijn toegespeeld. Zij zouden de personificatie worden van het blokkeren van een wedstrijd en finaal worden afgebrand in de media met de zege op Indianapolis. 

De crisis in Indianapolis leek achteraf bezien dan ook onafwendbaar. Met de veiligheidspolicy van Michelin enerzijds en de standvastheid van de FIA anderzijds was er een onoverbrugbare impasse ontstaan die onmogelijk kon worden verholpen in de luttele uren die er beschikbaar waren. Het heeft de Formule 1 als geheel grote schade toegebracht. De vele fans op de tribunes lieten hun ontevredenheid duidelijk blijken en de meeste van hen lieten weten nooit meer naar Formule 1 op Indianapolis te zullen terugkeren. Zelfs nu Michelin heeft aangeboden 100.000 tickets te zullen vergoeden en 20.000 tickets voor 2006 beschikbaar te stellen, lijkt de Formule 1 in de Verenigde Staten op een roemloos einde af te stevenen. De onzekerheid ten aanzien van de opkomst van toeschouwers zal er naar alle waarschijnlijkheid in resulteren dat de Indianapolis Motor Speedway haar contract als organisator en promoter van de Grand Prix zal opzeggen. 

De man in het midden is Bernie Ecclestone. Vaak geroemd vanwege zijn enorme invloed, maar deze keer was ook hij machteloos in de machtsstrijd tussen de teams en de FIA. Hoewel hij op de achtergrond een belangrijke rol speelde in het komen tot een oplossing moest ook hij uiteindelijk toezien hoe de veertien Michelinauto's de opwarmronde afbraken en onverrichter zake terugkeerden in de pits. Aan hem is nu de zware taak de Formule 1 in de Verenigde Staten vlot te trekken. Als uitvalsbasis lijkt Las Vegas, aan de andere kant van de VS een mogelijkheid, maar de invloed die het fiasco op Indianapolis heeft gehad moet niet worden onderschat. Ondanks Michelins tegemoetkomingen lopen er nog steeds diverse rechtszaken in de VS van teleurgestelde fans die vinden dat zij geen waar voor hun geld hebben gekregen. 

De betrekkingen tussen de teams en met name FIA-president Max Mosley zijn door dit alles verder op de proef gesteld. De FIA-president liet de zeven Michelinteams in de afgelopen week voorkomen voor het World Motor Sport Council, wat hen schuldig achtte aan het niet beschikbaar hebben van geschikte banden voor het evenement en het ongeoorloofd terugtrekken van de auto's uit de race. Saillant in het oordeel van het WMSC is dat het de aanklacht van de FIA-president over het toebrengen van schade aan de sport volgens de Internationale Sporting Code niet overnam en de teams in het gelijk stelde bij haar standpunten ten aanzien van de snelheidsrestrictie in Turn 13. Beslissingen over de strafmaat zijn vooralsnog opgeschort tot september. Het Council heeft duidelijk gemaakt sterk te zullen meewegen hoe de teams in de komende maanden omgaan met compensatie van de fans en maatregelen van Michelin om soortgelijke incidenten nooit meer te laten voorkomen.

De FIA heeft in haar schuldvraag Michelin niet direct kunnen aanspreken, omdat er geen directe contractuele verbintenis bestaat tussen de FIA en de bandenleveranciers. Desondanks heeft FIA-president Max Mosley er geen doekjes om gewonden dat wat hem betreft de schuldvraag bij Michelin ligt. Die uitspraken waren opmerkelijk, omdat het geen formele uitspraken uit hoofde van de FIA waren, maar ze wel grote gevolgen hebben voor de opinievorming ten aanzien van het Franse bandenmerk. Iets waar Edouard Michelin duidelijk niet van gediend was en in een persoonlijke brief aan Mosley zijn irritaties hierover duidelijk maakte. Mosley heeft met die uitspraken bereikt dat Michelin tot een knieval is gedwongen de tickets van gedupeerde fans te vergoeden. Effectief heeft hij daarmee potentiële rechtszaken tegen de FIA afgewend. 

De verantwoordelijkheid om farces zoals in Indianapolis te voorkomen ligt in realiteit echter vooral bij de FIA. De problemen van Michelin waren toe te schrijven aan de specifieke kenmerken van Turn 13, een bocht waarvan Michelin terecht stelt dat er daarvan maar een bestaat in een serie van negentien wedstrijden. Wat echter om aandacht schreeuwt is de eenduidigheid van de Formule 1 in haar handelen en de vraag waar de eindverantwoordelijkheid voor het houden van de races ligt.

Een belangrijke maatregel voor de toekomst lijkt een versoepeling van het bandenreglement. Het kan niet zo zijn dat een bandenleverancier haar auto's moet terug trekken omdat zij voorafgaand aan het weekend niet de juiste banden heeft meegebracht. Er moet in dat geval een noodscenario liggen dat hen in het uiterste geval toestaat andere banden te gebruiken. Desnoods met een voorbehoud op de eindklassering, als er maar een race is. 

Een andere belangrijke zaak lijkt het herstellen van het evenwicht tussen beide bandenfabrikanten. De verhouding van zeven tegen drie in het voorzien van het aantal teams verstoort al enige tijd de verhoudingen tussen de teams en zorgt voor problemen in situaties als in Indianapolis. In tegenstelling tot het voornemen om een enkele bandenleverancier toe te staan, lijkt een verplichte vijf-tegen-vijf verhouding een betere oplossing. Op die manier zouden er bij problemen van een leverancier in ieder geval tien auto's kunnen starten. 

Er zal moeten worden afgewacht wat de exacte gevolgen zullen zijn voor de toekomstige koers van de Formule 1. FIA-president Max Mosley wees eisen van zijn ontslag resoluut van de hand, maar zijn positie in met name de onderhandelingen over de toekomst in de Formule 1 wordt in toenemende mate onhoudbaar. Het Indy Fiasco gaat dan ook veel verder dan alleen de machtsstrijd rondom de maatregelen omtrent de wedstrijd. Het is indirect de strijd over wie uiteindelijk de touwtjes in handen heeft in de sport. In dit geval waren de teams met het oog op de veiligheid  genoodzaakt om zich terug te trekken, maar zij hebben bovendien getoond er niet voor terug te deinzen om moeilijke beslissingen te nemen, die grote gevolgen hebben voor de sport als geheel.

Veel staat of valt bij de beslissing van het World Motor Sport Council in september. Wanneer die onverhoopt grote negatieve gevolgen heeft voor de zeven teams lijkt een verdere escalatie onvermijdelijk. In oktober vinden de verkiezingen plaats van het presidentschap van de FIA. Ondanks zijn eerdere besluit om zich terug te trekken lijkt Mosley geen afstand te willen doen van zijn post. Het zal echter aan het FIA college zijn om te beslissen over die kandidatuur. Pas dan zal duidelijk zijn of hij inderdaad zo ongeschonden door de hele affaire is gekomen als het nu lijkt. De Formule 1 heeft in elk geval nog een lange weg te gaan om er weer bovenop te komen.

Het trieste beeld van de start van de race; alleen Ferrari, Jordan en Minardi kwamen in actie.

Tot het laatste moment streden de Michelin teams voor een chicane bij Turn 13.

Na de tweede crash van Ralf Schumacher binnen een jaar in deze bocht kon Michelin geen enkel risico nemen.

Alle inzet ten spijt, Michelin had een groot probleem. Zelfs de Barcelona-specificatie zou het in de race niet volhouden.

De FIA hield voet bij stuk en oordeelde dat het Michelin's eigen probleem was. Het beschuldigde de teams van een boycot.

De fans toonden duidelijk hun frustraties en velen zeiden nooit meer naar Formule 1 op Indianapolis te zullen terugkeren.

Het is dan ook maar zeer de vraag of de F1 nog terugkeert naar Indianapolis. Het risico van lege tribunes lijkt te groot.

De man in het midden was Bernie Ecclestone. Ook hij moest lijdzaam toezien hoe de sport zichzelf een zware slag toebracht.

Er zal moeten worden afgewacht in hoeverre de gebeurtenissen Max Mosley persoonlijk zullen worden aangerekend.