www.f1-planet.com - Special: The Global Formula
THE GLOBAL FORMULA

 

 

 

In de afgelopen decennia stond de wereldeconomie in het teken van de toenemende globalisering. Handelsgrenzen vielen weg en internationaal was er letterlijk een wereld te winnen. Ook de Formule 1 heeft het geen windeieren gelegd. Onder leiding van Bernie Ecclestone heeft de sport voortdurend haar grenzen verlegd en is het tot op heden het enige wereldkampioenschap dat jaarlijks voet zet op vijf verschillende continenten.

 

 

 

Het moet voor de teams en coureurs een vreemde gewaarwording zijn geweest na afloop van de Grand Prix van Australië. Waar de grote menigte fans zich normaal gesproken verdringt onder het podium, had zich in Albert Park een grote mensenmassa verzamelt ter hoogte van de Jordan pit. Zij kwamen niet voor winnaar Giancarlo Fisichella, Michael Schumacher of Juan Pablo Montoya, maar voor maar één man: Narain Karthikeyan. De Indiase coureur heeft met zijn debuut in de Formule 1 flink wat los gemaakt in zijn thuisland. Zodanig, dat het Europese begrippen te buiten gaat. 

Het moet Bernie Ecclestone achter de schermen ten minste hebben doen glimlachen. Het sportgekke India is de nieuwste markt waar hij de Formule 1 groot wil maken. Met meer dan een miljard inwoners is het een van de dichtst bevolkte landen ter wereld en met een economische groei van zo'n 7 procent per jaar is het een van de snelst groeiende economieën. Voor een sport als Formule 1 een attractieve markt; zeker wanneer je bedenkt dat het overgrote deel van de populatie onder de 30 jaar is. Niet voor niets wil Ecclestone op korte termijn een Grand Prix in het land. De lastige culturele barrières zorgden ervoor dat eerdere plannen vooralsnog van tafel gingen, maar na taferelen als in Melbourne lijkt een Indiase Grand Prix een kwestie van tijd. 

Het is een zorgvuldig gekozen locatie voor de volgende haven waarin hij met de Formule voet aan wal wil zetten. Sinds Ecclestone aan het begin van de jaren '70 zijn eerste schreden in de sport zette, heeft hij aangedrongen op een uitbreiding naar nieuwe markten. Niet alleen vanwege de potentiële inkomsten uit televisiegelden, maar vooral omdat het voor de teams belangrijke nieuwe mogelijkheden bood op het gebied van sponsoring. Zij konden hun partners in toenemende mate wereldwijde visibility bieden en met de snel groeiende economieën in Azië staat ze bovendien op het punt een belangrijke nieuwe doelgroep van bedrijven aan te boren. 

 

Het sneeuwbaleffect van de globalisering heeft sport op internationaal niveau en de Formule 1 in het bijzonder in een stroomversnelling gebracht. Het maakte de weg vrij voor nieuwe investeringen en een toenemende mate van professionalisering van de teams. Toch is het lange tijd anders geweest. Hoewel de sport al sinds 1950 een wereldkampioenschap is, was het lange tijd een Europese aangelegenheid. De Indianapolis 500 gold de eerste tien jaar als een schaduwrace op de kalender om de titel 'wereldkampioenschap' te kunnen rechtvaardigen, maar in werkelijkheid kwam er geen enkel team uit Europa in actie.

Dat duurde tot 1961 toen duidelijk werd dat er met het Indy racen veel geld kon worden verdiend. De Amerikaanse economie was als geen ander op dat moment in opbloei en dat resulteerde in flinke prijzengelden voor Amerika's meest gekoesterde autosportevenement. In dat jaar nam wereldkampioen Jack Brabham met Cooper als eerste deel aan de Indy 500 en nadien zouden veel coureurs dat voorbeeld met wisselend succes volgen. De FIA had ondertussen ook ingezien dat de sport toe was aan een echte Grand Prix in Noord-Amerika. In hetzelfde jaar organiseerde ze de eerste echte Amerikaanse Grand Prix in Watkins Glenn. Destijds konden lang niet alle teams zich de grote oversteek veroorloven en dus was het veld grotendeels gevuld met privé-inschrijvingen van Lotus en Cooper. 

Gedurende de jaren zou de Formule 1 met Grand Prix op diverse locaties aan een charmeoffensief beginnen om het Amerikaanse publiek aan haar kant te krijgen, maar die bleven stug volharden in hun voorkeur voor het oval racen. De grote klapper moest aan het begin van de jaren '80 voor een ommekeer zorgen, toen Ecclestone een Grand Prix organiseerde in hartje Las Vegas. De wedstrijden, die praktisch voor de deur van hoofdsponsor Cesar's Palace, werden gehouden liepen echter uit op een complete teleurstelling. De bezoekersaantallen in het gokwalhalla vielen zwaar tegen. In 1981 was het bezoekersaantal slechts 35.000 en een jaar later was dat afgenomen tot 25.000. Dat was ondanks het feit dat de strijd om de wereldtitel werd beslist in het voordeel van Keke Rosberg. Ter vergelijking: de wedstrijd die eerder dat jaar in Long Beach was gehouden trok nog 82.000 bezoekers. Het zou de laatste keer zijn.

De moeizame vorderingen op de Amerikaanse markt vormden mondiaal echter een uitzondering. In Zuid-Amerika hadden Emerson Fittipaldi en Nelson Piquet gezorgd voor een snel toenemende aandacht voor de sport. Brazilië was echter niet het eerste land dat de eerste Zuid-Amerikaanse Grand Prix organiseerde. In 1953 al was er de eerste Grand Prix van Argentinië; dat als gevolg van de successen van Juan Manuel Fangio in Europa en de passie van de Argentijnse elite voor autosport. Brazilië kreeg in 1973 haar eerste Grand Prix op Interlagos en de winst door Lotus-coureur Fittipaldi in zijn thuisrace was al direct een historisch succes.

Het volgende doel was de Formule 1 naar Japan te krijgen. De Japanners hadden met Honda eind jaren '60 indruk gemaakt in de Formule 1 en zorgden medio jaren '70 voor een revolutie in de prijs-kwaliteitverhouding van hi-tech producten. In 1976 zorgde ook de eerste Japanse Grand Prix voor een unicum. Niki Lauda maakte in die wedstrijd, twee weken na zijn angstaanjagende crash op de Nürburgring, een onwaarschijnlijke rentree. De Oostenrijker hield daarmee zijn hoop op een tweede wereldtitel in leven, maar zou al vroeg in de race opgeven. Zware regenval teisterde het circuit van Fuji en het werd door Lauda onverantwoord geacht in die omstandigheden te racen. Zijn opgave gaf de wereldtitel aan McLaren-coureur James Hunt. Het feit dat 76000 Japanners het slechte weer trotseerden was veelzeggend voor de populariteit van de sport en die zou met de succesvolle terugkeer van Honda medio jaren '80 alleen maar verder toenemen.

In die periode diende zich een nieuwe markt aan. Na de jarenlange koude oorlog begon het ijzeren gordijn dat West- en Oost-Europa jarenlang strikt van elkaar scheidde scheurtjes te vertonen. In de Sovjetunie was Michaël Gorbatsjov aanmerkelijk behoudender en opener voor dialoog dan zijn voorgangers en in de satellietstaten was er toenemende ontevredenheid van deelregeringen met de situatie. Hongarije was van al die landen het meest vooruitstrevend en het was dan ook geen toeval dat Ecclestone dat land beoogde voor een historische doorbraak. Bij Boedapest liet hij in korte tijd een circuit verrijzen en in 1986 was de eerste Grand Prix achter het ijzeren gordijn een feit. Het zorgde voor grote internationale publiciteit en in de discussie die het op gang bracht viel de uiteindelijke overwinning van Nelson Piquet een beetje in het niet. Discussie of niet; succes was verzekerd, want met 200.000 bezoekers had de eerste Grand Prix van Hongarije records gebroken.

Een jaar eerder was ook de eerste officiële Grand Prix van Australië een feit. Al in de jaren '60 kwamen de Europese teams geregeld naar Australië en Nieuw Zeeland voor officieuze races om de Tasman Cup, maar door het gebrek aan goede circuits bleef een Australische Grand Prix voor het wereldkampioenschap lange tijd uit. Totdat in 1984 de stad Adelaide Ecclestone overtuigde van het succes van een race door de straten van de stad. Met jaarlijks zo'n 150.000 toeschouwers op de tribunes was de race in Adelaide tot 1996 de jaarlijkse afsluiting van het seizoen.

Eind jaren '80 werd de opmars van de Formule 1 wat gestuit. Veel landen waarin Ecclestone potentieel zag waren nog niet klaar om een race te organiseren. Met de toenemende druk op veiligheid namen de eisen ten aanzien van de faciliteiten snel toe en bovendien stond Ecclestone onder druk van de teams voor wie een extra race op Europees territorium meer opbrengsten genereerden dan erbuiten. Toen eind jaren '90 een aantal Aziatische staten een duidelijke economische groei inzetten kon Ecclestone zijn lang gekoesterde droom van expansie in Azië realiseren. Bij Kuala Lumpur werd in 1998 in korte tijd een circuit uit de grond gestampt dat de Europese circuits ruimschoots overtrof. De lay-out van het circuit bood meer uitdaging, de baan was breder om zodoende meer inhaalmogelijkheden te creëren en de fraai gedecoreerde tribunes boden een uitzonderlijk goed uitzicht over het circuit.

 

Het was het begin van een nieuwe fase van expansie, die door projectontwikkelaar Hermann Tilke zorgvuldig werd vormgegeven. Na Maleisië volgden in Bahrein begin 2004 de eerste schreden in de Arabische wereld. Gezien de hoge welvaart van de oliestaten was dat een andere interessante markt voor de Formule 1. Eind 2004 werd in China, als snelst groeiende economie ter wereld, voor Ecclestone voorlopig de kroon gezet op de uitbreiding van de sport. De eerste Chinese Grand Prix was zoals bekend een enorm succes. De Chinezen legden de lat qua circuitfaciliteiten nogmaals aanzienlijk hoger. Zo hoog, dat die met de huidige kostenniveaus onhaalbaar is geworden voor Europese ontwikkelaars. 

Het heeft er met de toenemende Europese druk op tabaksreclame alle schijn van dat er in de komende jaren nog meer wedstrijden buiten Europa zullen worden gehouden. Met de komst van Midland en haar invloedrijke eigenaar Alex Shnaider naar de Formule 1 lijkt toegang tot de Russische markt inmiddels verzekerd. Eerder al was er sprake van een race om het Rode Plein, maar de moeilijke politieke omstandigheden in het land maakten dat die plannen voorlopig van tafel gingen. Shnaider daarentegen heeft een grote invloed in politieke kringen en zou Ecclestone kunnen helpen om met de Formule 1 alsnog voet op Russische grond te zetten. 

Daarnaast zou de sport dankzij de interesse vanuit Dubai om een team te beginnen ook in het Arabische deel van Azië nog verder kunnen uitbreiden. De interesse voor de autosport is daar duidelijk in opkomst, getuige ook de oprichting van A1 Grand Prix, wat een initiatief is van de overheid van Dubai.

Zo bezien lijkt er voorlopig nog geen einde te komen aan de uitbreiding van de Formule 1 over de wereld. Het grote internationale succes is een belangrijke pijler voor de toekomst van de sport. Het aanstaande verbod op tabaksreclame zal ervoor zorgen dat de teams elders hun inkomsten moeten genereren. Het aanboren van nieuwe markten als China en India is daarvoor een aantrekkelijk alternatief. Als de devotie voor Karthikeyan een precedent is voor een eventuele Indiase Grand Prix, dan staat de Formule 1 in ieder geval nog wat te wachten.

 

 

Een grote menigte Indiase fans verdrong zich ter hoogte van de Jordan pit voor Narain Karthikeyan.

 

 

Al vroeg in zijn carrière drong Ecclestone aan op een uitbreiding van de Formule 1 naar nieuwe markten.

 

 

In 1961 was de eerste echte Grand Prix van de VS een feit. De Amerikanen liepen nog niet warm voor de Formule 1.

 

 

De Grand Prix van Las Vegas had de sport in de VS op de kaart moeten zetten, maar de bezoekersaantallen waren dramatisch.

 

 

De overwinning van Emerson Fittipaldi in de eerste Grand Prix van Brazilië was een historisch succes.

 

 

Zware regenval teisterde de eerste Japanse Grand Prix. Niki Lauda zou opgeven.

 

 

East meets West. Kaartverkoop voor de eerste Hongaarse Grand Prix in 1986...

 

 

Sepang zette in 1999 een nieuwe standaard. Het was het begin van een nieuwe fase van expansie.

 

 

Vanuit de Arabische wereld is er toenemende interesse in de Formule 1.